Licencje 
OpenSource 

Licencje OpenSource w GIS – MIT, Apache, GPL, AGPL porównanie

Korzystanie z QGIS, PostGIS, GeoServer, GDAL czy Leaflet jest darmowe, ale każde z tych narzędzi udostępniane jest na innej licencji. To od licencji zależy, czy i jak możesz wykorzystać dany komponent w swoim produkcie oraz czy i na jakich zasadach musisz udostępniać kod. W artykule porównujemy najpopularniejsze licencje OpenSource, wyjaśniamy pojęcia copyleft i praw patentowych oraz pokazujemy, co to wszystko oznacza dla osób tworzących i wdrażających rozwiązania OpenSource GIS.

Spis treści

Czym jest licencja OpenSource?

Kod źródłowy oprogramowania OpenSource jest publiczny – każdy może go przeglądać, modyfikować i rozwijać. Nie oznacza to jednak, że można z nim zrobić wszystko. Zasady korzystania określa licencja, czyli umowa, w której autorzy wskazują, na jakich warunkach udzielają innym praw do swojego kodu.

Za licencje OpenSource uznaje się przede wszystkim te zatwierdzone przez Open Source Initiative (OSI). Każda z nich pozwala na swobodne używanie, kopiowanie, modyfikowanie i rozpowszechnianie oprogramowania, także w celach komercyjnych. Różnią się natomiast obowiązkami, jakie nakładają na osoby, które ten kod dalej rozpowszechniają.

Trzy rodziny licencji OpenSource

Najprościej podzielić licencje według tego, jak silnie „pilnują”, żeby kod pochodny również pozostał otwarty:

  • Licencje permisywne (MIT, Apache 2.0, BSD, ISC) – pozwalają niemal na wszystko, także na zamknięcie kodu w produkcie komercyjnym. Wymagają głównie zachowania informacji o autorach i treści licencji.
  • Słaby copyleft (MPL 2.0, LGPL, EPL 2.0) – zmiany w samym komponencie (pliku, module lub bibliotece) trzeba udostępnić, ale Twój kod, który z niego korzysta, może pozostać zamknięty.
  • Silny copyleft (GPL 2.0, GPL 3.0, AGPL 3.0) – jeśli Twój program łączy się z kodem na tej licencji i go rozpowszechniasz, cały program musi zostać udostępniony na tej samej licencji (tak jest między innymi z aplikacjami opartymi o QGIS).

Które licencje są najpopularniejsze?

W świecie OpenSource zdecydowanie dominują licencje permisywne. Analiza firmy Checkmarx, obejmująca ponad milion pakietów, wskazała MIT i Apache 2.0 jako dwie najczęściej stosowane licencje, przy czym MIT jest szczególnie popularny w projektach JavaScript.

Branża GIS ma jednak swoją specyfikę. Fundamentalne aplikacje i serwery – QGIS, GRASS GIS, PostGIS, GeoServer – korzystają z licencji GPL, natomiast biblioteki programistyczne (GDAL, PROJ, Shapely, Leaflet, OpenLayers) najczęściej z licencji permisywnych.

Porównanie licencji OpenSource – tabela

Poniżej zestawiamy najważniejsze cechy najczęściej spotykanych licencji. Pojęcia zakresu copyleft i praw patentowych wyjaśniamy szczegółowo w kolejnych sekcjach.

Licencja Typ Użycie w zamkniętym produkcie komercyjnym Obowiązek udostępnienia kodu Zakres copyleft Prawa patentowe
MIT Permisywna Tak Nie Brak Brak wprost
Apache 2.0 Permisywna Tak Nie Brak Tak, z klauzulą odwetową
BSD 3-Clause Permisywna Tak Nie Brak Brak wprost
BSD 2-Clause Permisywna Tak Nie Brak Brak wprost
ISC Permisywna Tak Nie Brak Brak wprost
MPL 2.0 Słaby copyleft Tak Tylko zmienione pliki MPL Plik Tak
LGPL 2.1 / 3.0 Słaby copyleft Tak, przy dynamicznym linkowaniu Zmiany w bibliotece Biblioteka Tylko wersja 3.0
EPL 2.0 Słaby copyleft Tak Zmienione moduły EPL Moduł Tak
GPL 2.0 Silny copyleft Tylko gdy cały produkt jest na GPL Tak, przy dystrybucji Całe dzieło pochodne Brak wprost
GPL 3.0 Silny copyleft Tylko gdy cały produkt jest na GPL Tak, przy dystrybucji Całe dzieło pochodne Tak
AGPL 3.0 Silny copyleft (sieciowy) Praktycznie nie Tak, także przy udostępnianiu przez sieć (SaaS) Całe dzieło i użycie sieciowe Tak
Unlicense / CC0 Domena publiczna Tak Nie Brak Brak (CC0 wprost wyłącza)

Tabela 1. Porównanie najpopularniejszych licencji OpenSource.

Licencje w ekosystemie OpenSource GIS

Jak te licencje przekładają się na narzędzia, z których korzystamy na co dzień? Zebraliśmy przykłady popularnych rozwiązań GIS wraz z najważniejszymi obowiązkami, które wynikają z ich licencji.

Licencja Najważniejsze obowiązki Przykładowe rozwiązania GIS
MIT Zachowanie noty o prawach autorskich i treści licencji GDAL, PROJ, pyproj, Turf.js, deck.gl, kepler.gl, MapServer
Apache 2.0 Nota, licencja, plik NOTICE, oznaczenie zmienionych plików CesiumJS, GraphHopper, Apache Sedona, GeoMesa, H3, pg_tileserv
BSD 3-Clause Nota i licencja, zakaz używania nazwy autorów do promocji GeoPandas, Shapely, Rasterio, Fiona, MapLibre GL JS
BSD 2-Clause Nota i licencja Leaflet, OpenLayers, OSRM, MapLibre Native, QWC2
ISC Nota (odpowiednik MIT) d3-geo, topojson-client
MPL 2.0 Udostępnienie kodu zmienionych plików MPL Lizmap Web Client, SpatiaLite (do wyboru: MPL / GPL / LGPL)
LGPL Możliwość podmiany biblioteki, udostępnienie jej zmian GEOS, GeoTools, Mapnik
EPL 2.0 Udostępnienie kodu zmienionych modułów JTS Topology Suite (do wyboru: EPL / EDL), uDig
GPL 2.0+ Udostępnienie pełnego kodu przy dystrybucji QGIS, GRASS GIS, PostGIS, pgRouting, GeoServer, GeoNetwork
GPL 3.0 Jak GPL 2.0, a dodatkowo: urządzenie nie może blokować instalacji zmienionej wersji programu GeoNode, gvSIG Desktop, aplikacja mobilna Mergin Maps
AGPL 3.0 Udostępnienie kodu także użytkownikom usługi sieciowej OpenDroneMap / WebODM, Mergin Maps Server (CE)

Tabela 2. Licencje i przykładowe rozwiązania OpenSource GIS. Oznaczenie „2.0+” to licencja „GPL 2.0 lub późniejsza”, zgodna również z GPL 3.0.

Co oznacza zakres copyleft?

Copyleft to zasada, zgodnie z którą kod oparty na danym oprogramowaniu trzeba rozpowszechniać na tej samej licencji. Zakres copyleft określa, jak daleko sięga ten obowiązek, czyli która część Twojego kodu musi „przejąć” licencję i zostać udostępniona:

  • Brak (MIT, Apache, BSD, ISC) – licencja nie przenosi się na Twój kod.
  • Plik (MPL 2.0) – udostępniasz tylko zmienione pliki objęte licencją MPL. Twoje nowe pliki mogą pozostać zamknięte.
  • Moduł (EPL 2.0) – podobnie jak w MPL, ale granicą jest moduł.
  • Biblioteka (LGPL) – udostępniasz zmiany w bibliotece, a program, który z niej korzysta, może być zamknięty.
  • Całe dzieło pochodne (GPL) – jeśli połączysz swój kod z kodem na GPL i go rozpowszechniasz, cały program musi być na GPL.
  • Całe dzieło i użycie sieciowe (AGPL) – jak GPL, ale obowiązek powstaje również przy udostępnianiu programu przez sieć, np. w modelu SaaS.

Najlepiej widać to na przykładzie. Załóżmy, że tworzysz aplikację, korzystasz z zewnętrznej biblioteki i modyfikujesz w niej jedną funkcję:

Licencja biblioteki Co musisz udostępnić
MIT Nic – zachowujesz jedynie notę licencyjną
MPL 2.0 Zmieniony plik biblioteki
LGPL Zmienioną bibliotekę
GPL Kod całej aplikacji

Tabela 3. Zakres copyleft na przykładzie modyfikacji biblioteki.

Właśnie dlatego licencje z szerokim zakresem copyleft potocznie nazywa się „wirusowymi” – obowiązek udostępnienia kodu „rozlewa się” na wszystko, co się z nimi łączy.

Czym jest udzielenie praw patentowych?

Licencja OpenSource daje Ci przede wszystkim prawa autorskie – możesz kopiować, zmieniać i rozpowszechniać kod. Kod może jednak realizować rozwiązanie chronione patentem, a patent to zupełnie osobne prawo. Zgoda na korzystanie z kodu nie oznacza automatycznie zgody na korzystanie z opatentowanego wynalazku.

W praktyce oznacza to ryzyko, że firma udostępni bibliotekę na licencji MIT, a następnie zarzuci jej komercyjnym użytkownikom naruszenie patentu. Licencje MIT i BSD w ogóle nie wspominają o patentach – część prawników uważa, że obejmują one dorozumianą licencję patentową, ale nie jest to przesądzone.

Licencje takie jak Apache 2.0, GPL 3.0 czy MPL 2.0 rozwiązują ten problem wprost. Każdy autor wkładu w projekt udziela użytkownikom bezpłatnej i bezterminowej licencji na swoje patenty w zakresie, w jakim wykorzystuje je jego kod. Zwykle towarzyszy temu klauzula odwetowa – kto pozwie innych, twierdząc, że oprogramowanie narusza jego patent, sam traci licencję patentową.

Warto pamiętać o dwóch ograniczeniach. Licencja chroni tylko przed patentami autorów projektu, a nie osób trzecich. Nie obejmuje też funkcji, które dopiszesz samodzielnie. W Europie programów komputerowych „jako takich” nie można patentować, jednak dla rozwiązań oferowanych również na rynku amerykańskim wybór licencji Apache 2.0 zamiast MIT daje dodatkowe bezpieczeństwo.

Czy sprzedając oprogramowanie na GPL muszę publikować kod?

To jedno z najczęstszych pytań, które słyszymy. Odpowiedź brzmi: nie musisz udostępniać kodu publicznie. Licencja GPL nie zabrania też sprzedaży oprogramowania. Obowiązek udostępnienia kodu dotyczy wyłącznie osób, którym przekazujesz program – czyli np. Twojego klienta. Są jednak trzy ważne zastrzeżenia:

  • Kupujący może opublikować kod, a Ty nie możesz mu tego zabronić. Razem z programem otrzymuje wszystkie prawa wynikające z GPL, także prawo do dalszego, nawet bezpłatnego, rozpowszechniania. Zapisy umowne lub NDA ograniczające te prawa naruszałyby licencję.
  • Sposób przekazania kodu ma znaczenie. Najbezpieczniej dołączyć kod źródłowy razem z programem.
  • Kod musi być kompletny. Przekazujesz go w formie umożliwiającej modyfikację, razem ze skryptami budowania i tekstem licencji GPL.

Jeśli oprogramowania w ogóle nie rozpowszechniasz – używasz go tylko wewnętrznie lub udostępniasz jako usługę na własnym serwerze – licencja GPL nie wymaga udostępnienia kodu. Ten wyjątek nie dotyczy jednak licencji AGPL.

Licencje w praktyce GIS – na co uważać?

  • Wtyczki QGIS muszą być udostępniane na licencji zgodnej z GPL, ponieważ korzystają z API programu i stają się dziełem pochodnym. Nie da się sprzedawać zamkniętej wtyczki, ale można zarabiać na jej wdrożeniu, rozwoju na zamówienie, szkoleniach czy wsparciu technicznym. Jeżeli kupiłeś narzędzie oparte o QGIS, a nie masz dostępu do kodu – złóż reklamację u swojego dostawcy.
  • PostGIS i GeoServer nie „zarażają” Twojej aplikacji. Zapytania SQL do bazy czy żądania WMS/WFS to komunikacja przez interfejs, a nie łączenie kodu. Frontend i backend aplikacji mogą pozostać zamknięte. Obowiązki GPL pojawiają się dopiero przy modyfikacji samych serwerów lub tworzeniu i rozpowszechnianiu ich rozszerzeń.
  • Stos webowy na licencjach permisywnych – Leaflet, OpenLayers lub MapLibre w połączeniu z Turf.js, GDAL czy GeoPandas – możesz w całości wykorzystać w komercyjnym, zamkniętym produkcie, zachowując noty licencyjne.
  • Ostrożnie z AGPL. Udostępniając klientom zmodyfikowany WebODM lub usługi z serwera Mergin Maps, musisz przekazać im kod źródłowy swoich zmian.
  • Licencje danych to osobny temat. Dane OpenStreetMap udostępniane są na licencji ODbL, która wymaga podania źródła („© OpenStreetMap contributors”) i ma własne zasady dotyczące baz pochodnych. Licencję danych trzeba sprawdzać niezależnie od licencji oprogramowania.

Licencje „source-available” – to nie jest OpenSource

W ostatnich latach część firm zmieniła licencje swoich projektów na tzw. source-available, np. BSL, SSPL, Elastic License czy FSL. Kod jest nadal publicznie dostępny, ale licencje te ograniczają m.in. komercyjne użycie w usługach konkurencyjnych i nie są uznawane przez OSI za licencje OpenSource. Przykładem z branży GIS jest Mapbox GL JS, który od wersji 2 przestał być OpenSource. Odpowiedzią społeczności był projekt MapLibre GL JS, rozwijany na licencji BSD.

Licencja może się więc zmienić pomiędzy wersjami. Przed wdrożeniem warto zawsze sprawdzić plik LICENSE w konkretnej wersji, z której korzystasz.

Podsumowanie

Wybór licencji to decyzja, która wpływa na model biznesowy, sposób współpracy z klientami i bezpieczeństwo prawne projektu. Jeśli chcesz zamknąć kod w produkcie komercyjnym, sięgaj po komponenty na licencjach permisywnych – najlepiej Apache 2.0, która dodatkowo chroni przed roszczeniami patentowymi. Licencje LGPL i MPL to rozsądny kompromis, a GPL i AGPL sprawdzą się tam, gdzie zależy Ci na tym, by kod i jego rozwinięcia pozostały otwarte.

Dla branży GIS dobra wiadomość jest taka, że korzystanie z QGIS, PostGIS czy GeoServera w codziennej pracy i w komercyjnych wdrożeniach nie wymaga otwierania własnego kodu – o ile nie modyfikujesz tych narzędzi i ich nie rozpowszechniasz. Właśnie na tych zasadach od lat rozwijamy, wdrażamy i wspieramy rozwiązania OpenSource GIS.

Zastanawiasz się, czy wybrane przez Ciebie komponenty GIS pozwolą zrealizować planowany projekt? Skorzystaj z bezpłatnego doradztwa – pomożemy dobrać technologię do Twoich potrzeb. Sprawdź także nasze wtyczki QGIS oraz wsparcie SLA dla systemów GIS.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku konkretnych umów i projektów komercyjnych zalecamy konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie IT.

Źródła

  • Checkmarx – Open-Source Licenses: Insights and Metrics
  • DEV.co – Open-Source Software Report 2026 (dane z 8 lipca 2026)
  • Open Source Initiative – lista zatwierdzonych licencji: opensource.org/licenses
  • Pliki LICENSE w repozytoriach wymienionych projektów